De bittere meloen of balsempeer is een klimplant die vooral wordt geteeld in India en Azië. De vrucht lijkt op komkommers en kan in Hongarije worden gekweekt, maar het klimaat hier maakt het zeer moeilijk om hem te telen - hij heeft veel moeite om de winter te doorstaan.
In de traditionele geneeskunde wordt bittere meloen voornamelijk gebruikt bij de behandeling van diabetes. Het wordt ook gebruikt om eczeem, nierstenen, menstruatiebloedingen, reuma, psoriasis en constipatie te behandelen, en op sommige plaatsen wordt het gebruikt om de melkproductie en de bloedstroom rond de baarmoeder te stimuleren.
De bittere meloen bevat een breed scala aan actieve bestanddelen, waaronder insulineachtige peptiden (die helpen de bloedsuikerspiegel te verlagen), mineralen, vitaminen en andere antioxidanten zoals triterpenen, alkaloïden en fenolen.
Het meest onderzochte gebied van de werking van bittere meloen is het cardiovasculaire systeem. Er zijn talrijke studies die aantonen dat bittere meloen en zijn extracten een aantal hart- en vaatziekten kunnen verbeteren of helpen voorkomen.
Bittere meloen bevat actieve bestanddelen die direct de vetproductie kunnen stimuleren. Een enzym - carnitine palmitoyltransferase - is verantwoordelijk voor de afgifte van vetzuren in de mitochondriën (de 'motor' van de cellen waar de 'verbranding' van afgebroken voedingsstoffen voor energie plaatsvindt). De actieve bestanddelen in bittere meloen stimuleren de werking van dit enzym in de mitochondriën van spiercellen en levercellen, zodat het lichaam vetzuren efficiënter kan gebruiken. Op deze manier kan bittere meloen ook een vetverbrandend effect hebben - en door onze vetmassa te verminderen, verkleint het ook het risico op verschillende hart- en vaatziekten.
Extract van bittere meloen kan ook een bloedsuikerregulerende werking hebben. Enerzijds is dit te danken aan de insulineachtige peptiden in bittere meloen, die, wanneer ze in de bloedbaan vrijkomen, de werking van insuline kunnen nabootsen, waardoor de alvleesklier wordt ontlast - insuline die door onze alvleesklier wordt geproduceerd is essentieel voor het gebruik van suiker in het bloed als energie. Daarnaast kan het dankzij het gehalte aan antioxidanten helpen het beschadigde alvleesklierweefsel te herstellen, en de actieve bestanddelen in bittere meloen kunnen ook de insulinegevoeligheid verbeteren, wat verlichting brengt voor mensen met insulineresistentie - bij insulineresistentie wordt insuline niet goed herkend door de cellen.
Het extract van bittere meloen bevat zeer krachtige antioxidanten die beschermen tegen vrije radicalen die cellen beschadigen en heeft in dit verband ontstekingsremmende effecten. Het kan daardoor helpen de belasting van lever, nieren en alvleesklier te verminderen. Het heeft ook antimicrobiële - infectiewerende - eigenschappen.
Omdat er een zeer nauwe samenhang bestaat tussen insulineresistentie, diabetes, ontsteking en hoge cholesterolwaarden - het een kan een trigger zijn voor het ander en omgekeerd. Als extract van bittere meloen dus insulineresistentie verbetert, het vetgebruik verbetert en ontsteking vermindert dankzij het gehalte aan antioxidanten, kan het cholesterol en de bloeddruk verlagen en het risico op vele hart- en vaatziekten verminderen.
Er zijn geen studies uitgevoerd om een aanbevolen en veilige dosis vast te stellen. Bij afwezigheid van studies: raadpleeg een arts voordat u bittere meloenextract consumeert en gebruik het niet tijdens zwangerschap of borstvoeding.